از ميان انبوه نقاشان مكتب نديده  در سرتاسر دنيا كه برخي شايستگي پيوستن به صفحات تاريخ هنر را دارند تنها معدودي به اين مهم دست مي‌يابند. بعضي از آن‌ها شهرت خود را مديون هم پياله بودن با نقاشان حرفه‌اي هستند و بسياري نيز مديون نوشته‌ها و مطالب منتقديني كه در جستجوي كشف پديده‌هاي ناشناسند. اما شهرت «‌نيكي فور»(۱) نقاش مكتب نديده لهستاني فارغ از هر دو جريان فوق است. غرور، لجبازي و كج‌خولقي‌هاي او مانع از آن بود كه بخواهد آثار نقاشان حرفه‌ايي را كه همواره با نگاه تحقير به آنان مي‌نگريست پيروي كند و احياناً در جريان رايج و مرسوم چگونگي به شهرت رسيدن آن‌ها قرار گيرد؛ اخلاقي كه مانع از آن بود كه ديگران نيز از جمله منتقدين مجذوب او شوند تا از اين راه دريچه‌ايي براي به شهرت رسيدن وي گشوده شود، اگرچه  نوشته‌هاي محدودي نيز در زمان زندگي‌اش براي كارهاي وي به نگارش درآمد. با اين همه، شهرت فراگير و برون مرزي او بيش از همه مديون فيلمي است با عنوان «نيكي فورِ مُن»(۲) كه چند سال پيش ساخته شد و آوازه‌ي كارهاي اين نقاش را به خارج از مرزهاي لهستان كشاند. اين فيلم جدا از آن‌كه خود اثري هنري است و چند جايزه را نصيب دست‌اندركاران خود نمود باز‌گوي جذابيت‌هاي خاصي از زندگي اين نقاش مكتب نديده است. نيكي فور كه نام واقعي او «اي جنتليچ اپيفان درايناك»(۳) است در سال ۱۸۹۵ در منطقه‌ي «پودكا رپاسي»(۴) لهستان به دنيا آمد. او پسر يك خانواده خدمتكار و از پدري ناشناس بود. نيكي فور بعد از فوت مادرش به اجبار مانند يك سائل زندگي را در فقر شروع  و ادامه داد. اين شرايط موجب شد تا بي‌سواد بماند  و همين مسئله مانع ارتباط فراگيرش با جامعه و محيط اطرافش شد؛ مشكلي كه او را رفته‌رفته در كنج انزوا قرار داد. اما آن‌چه موجب شد در اين تيره‌بختي دريچه‌ايي جديد به زندگي او گشوده شود هديه گرفتن جعبه‌اي آبرنگ از يك دكتر به هنگام بستري شدن‌اش در زمان كودكي در يك بيمارستان بود. از اين زمان بود كه او تا پايان عمرش (۱۹۶۸) بيش از ۴۰ هزار نقاشي كشيد؛ يعني به طور متوسط ۳ نقاشي در هر روز كه اين رقم او را در رديف پر كارترين نقاشان جهان قرار داد. اين مجموعه آثار، بيشتر حاصل سفرهاي او از يك روستا به روستاي ديگر بود كه اغلب آن‌ها نيز در طول سفرها فروخته مي‌شد، نيكي فور آثارش را با كوبيدن يك مهر دايره‌اي با علامت Nikifor-Matejko امضاء مي‌كرد كه در حقيقت از نام يك هنرمند مشهور لهستاني وام گرفته شده است. اين نشان گود شده در اثر ضربه مبين تمايل او براي شناخته شدن به عنوان هنرمندي حرفه‌اي و صاحب سبك است. موضوع آثار نيكي فور بيشتر ساختمان‌ها، بناها و فضاهاي مختلف شهري و روستايي است كه در طول سفرهايش مشاهده كرده است. فرم‌هاي آثار نيكي فور ساده اما تركيب‌بندي‌هاي رنگ‌هايش متنوع و شلوغ است. آثار نيكي فر خيلي دير مورد پذيرش و رسميت قرار گرفت و اين در حالي بود كه آثار خلاقانه او داراي بيان شخصي همراه با بار معاني بود. مبارزه‌ي مداوم او با شرايط زندگي‌اش او را فراتر از يك نقاش و هنرمند پركار مطرح مي‌نمايد.

منبع: www. outsiderart.co.uk/unikifor.htm

www.hilt-art.ch/kuenstler-lex/Nikifor.htm